วันจันทร์, สิงหาคม 18, 2557

ผาสาดลอยเคราะห์ กระทงเหลี่ยมเมืองเชียงคาน

ท่าน้ำวัดศรีคูณเมือง จุดลงไปลอยผาสาด ที่แม่น้ำโขง

โดย มารพิณ

ดูคลิปการเดินทาง  www.youtube.com/user/feelthai
มองหา ข้อมูลที่พัก โรงแรม รีสอร์ท

เมื่อก่อนตอนเด็ก เวลาที่นึกถึงประเพณีไทยอย่าง ลอยกระทง ก็รู้สึกแค่กระทงใบตองทรงกลม แต่งดอกไม้ธูปเทียน ตัดเล็บ ใส่เศษเหรียญ  ประดับดอกไม้เข้าไป  ความรู้สึกที่ยังจำได้ก็คือกระทง มันมีแต่ทรงกลม เอาต้นกล้วยมาหั่น แล้วผนึกกลีบทำจากใบตองเข้าไป

ยังจำได้ว่ากระทงที่ทำ มันหนักไป เอียงข้าง จมล่มคว่ำง่ายเหลือเกิน ก็คิดอยู่เหมือนกันว่าทำไมกระทงมันจะลอยไม่ได้ดีอย่างที่คิด และแอบสงสัยในใจว่า ต้นกล้วยที่เป็นฐานกระทงมันหนักเกินไป

พอโตขึ้นมา มีโอกาสทำงานเรื่องท่องเที่ยว ไปมามากที่ หลายชุมชนก็เจอว่า กระทง นั้นไม่มีรูปแบบตายตัว เวอร์ชั่นเดียว แบบที่ครูที่สังกัดกระทรวงศึกษาธิการสอนมา

ผาสาด ที่เอาไปลอบเคราะห์ สะเดาะห์เคราะห์ที่น้ำโขง
แต่ยังมีกระทงสาย กระทงหน้าตาอื่นๆ มากมาย  และก็อย่างที่เห็นที่ของเมืองเชียงคานคือ  "ผาสาด"   ที่เป็นกระทงรูปเหลี่ยมที่ลอยน้ำได้ดี  ดูแล้วแก้ปัญหากระทงแบบกลม ที่หนักเกินไป ที่นี่ใช้แค่หยวกกล้วยเท่าที่จำเป็นมาใช้งาน

มีดอกเทียนประดับเป็นสีเหลืองตัดกับเขียวใบตองอย่างสวยงาม ในแบบเรียบง่าย ใครอยากทราบว่าดอกเทียนพวกนี้ทำขึ้นมาอย่างไรให้ตามไปดูได้ที่ลิงก์  http://feelthai.blogspot.com/2014/08/Thai-traditional-candle-flower-how-to.html นี้


บน-คลิปเล่าเรื่องราวการทำผาสาด ที่เชียงคาน

ผาสาดลอยเคราะห์ เป็นธรรมเนียมประเพณี ปฏิบัติเก่าแก่ของเชียงคาน  แต่ก่อนจะทำช่วงออกพรรษา เพื่อแก้เคล็ดแก้บน แต่ตอนหลังก็อนุโลมให้ทำในช่วงเวลาอื่นได้ ที่สำคัญก็คือหากลอยไปแล้ว เหมือการลอยเคราะห์ ลอยโศก ขจัดสิ่งไม่ดี ออกไป ให้ถือเคล็ดว่าอย่าหันไปมองอีก  ให้กระทงผาสาดลอยตามน้ำไหลไปเลย

ที่เห็นในภาพนี้เป็น ผาสาดลอยเคราะห์แบบเล็กครับ  ถ้าแบบใหญ่เต็มยศจะมีเก้าช่อง กระทงใหญ่ ใส่ของเซ่น ของไหว้ ธูปเทียนสารพัด 
พรามห์ผู้ทำพิธีจะอัญเชิญเทวดา เป็นพิธีก่อนนำไปลอย 

บน- คลิปพิธีเชิญเทพ เทวดา จากพ่อพรามห์พิธีของท้องถิ่นเชียงคาน
กระทงผาสาดลอยเคราะห์มียอดแหลม ประดับด้วยดอกเทียน

บรรยากาศริมน้ำโขง ที่อำเภอเชียงคาน

*ใครสนใจทริปท่องเที่ยวธรรมชาติป่าเขา วัฒนธรรม และเส้นทางท้าทาย ติดต่อได้ที่ สมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัย (TEATA )   ครับ


จอง-ค้นหาที่พัก Agoda 

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ cx]

 ใครที่คิดว่าเรื่องราว ข้อมูลการเดินทางที่เขียนที่นี่โอเค น่าสนใจ ฝาก share บอกต่อเพื่อนๆด้วยครับ ผมขออนุญาตไม่ตอบคำถามนะครับ เพราะเดินทางบ่อย คงมาตอบได้ไม่ทันใจ
 © สงวนลิขสิทธิ์ มารพิณ

ไปดู เล่นแซปาง ไทดำ เชียงคาน

เครื่องดนตรีประกอบการเล่นรำ ทำจากไม้ไผ่ 

โดย มารพิณ

ดูคลิปการเดินทาง  www.youtube.com/user/feelthai
มองหา ข้อมูลที่พัก โรงแรม รีสอร์ท
การเล่นแซปาง ของชาวไทดำ ปกติจะมีในช่วงแรม 1 ค่ำเดือนสาม หรือ ในช่วงเดือน6  ของทุกปี ที่ทุกคนในชุมชนไทดำมารวมตัวกันเพื่อขอบคุณผี ที่เป็นความเชื่อเก่าแก่ที่ได้คนในบ้านหายป่วย ทุเลาไข้ ได้อยู่เย็นเป็นสุข

ต้นปาง 
พอถึงคราวเหมาะก็ต้องเลี้ยงผีเป็นการขอบคุณ  มีการเล่นทั่งบั้ง เอาเครื่องดนตรีไม้ไผ่มากระทบให้เกิดจังหวะจะโคนและเต้นฟ้อนให้สิ่งศักดิ์สิทธิ์มารับเครื่องเซ่นที่ต้นปาง อัญเชินผีแถนบนฟ้ามารับเครื่องสักการะ ต่างๆ  

 ต้องดูคลิปด้านล่างครับ ได้มีโอกาสไปถ่ายมาที่บ้านนาป่าหนาด ที่อยู่ห่างเมืองเชียงคานไปสิบกว่ากิโลเมตร ที่นี่เป็นชุมชนไทดำที่มีประวัติเก่าแก่ยาวนาน อพยพมาจากเดียนเบียนฟู ทางตอนเหนือของประเทศเวียดนามปัจจุบัน  

ตามเรื่องราวการอพยพไทดำบ้านนาป่าหนาด ที่  http://feelthai.blogspot.com/2014/08/Tai-Dam-Loei-exodus-to-Thailand.html






บน-คลิป แนะนำวัฒนธรรมไทดำ ของบ้านนาป่าหนาด ตำบลเขาแก้ว อำเภอเชียงคาน เล่าเรื่องการเล่นแซปาง ขนบธรรมเนียมเก่าแก่ที่ปฏิบัติ สืบมา  บรรยายเล่าโดยอาจารย์โคตรตะบอง



บน-คลิปการสาธิตพิธีการเล่นแซปาง

*ใครสนใจทริปท่องเที่ยวธรรมชาติป่าเขา วัฒนธรรม และเส้นทางท้าทาย ติดต่อได้ที่ สมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัย (TEATA )   ครับ


จอง-ค้นหาที่พัก Agoda 

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ cx]

 ใครที่คิดว่าเรื่องราว ข้อมูลการเดินทางที่เขียนที่นี่โอเค น่าสนใจ ฝาก share บอกต่อเพื่อนๆด้วยครับ ผมขออนุญาตไม่ตอบคำถามนะครับ เพราะเดินทางบ่อย คงมาตอบได้ไม่ทันใจ
 © สงวนลิขสิทธิ์ มารพิณ

ตำนานอพยพไทดำ บ้านนาป่าหนาด เชียงคาน

อาจารย์เพชรตะบอง ไพศูนย์ ผู้รณรงค์อนุรักษ์วัฒนธรรมไทดำ เชียงคาน

โดย มารพิณ

ดูคลิปการเดินทาง  www.youtube.com/user/feelthai
มองหา ข้อมูลที่พัก โรงแรม รีสอร์ท

ใครที่มาเที่ยวเชียงคาน ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยมเวลานี้ อาจไม่เคยรู้ว่า มีอีกเรื่องราวที่น่าสนใจ ห่างออกไปแค่ไม่กี่กิโลเมตรก่อนถึงตัวอำเภอเชียงคาน

หอเจ้าบ้านไทดำ
ย้อนไปเมื่อร้อยกว่าปีก่อน  แผ่นดินจีนอยู่ในยุคสุดท้ายของราชวงศ์แมนจู  ในสมัยจักรพรรดินี ซูสีไทเฮา คุมอำนาจ  มีกบฏชาวนาลุกฮือขึ้นหลายพื้นที่ แต่รายที่เข้มแข็งที่สุดคือ หงซิ่งฉวน ที่ปักหลังตอนกลางประเทศ ยึดเมืองหนานจิง (นานกิง)  ประกาศตั้ง "ท่ายผิงเทียนกว๋อ"   太平天囯   หรือ "เมืองแมนแดนสวรรค์"  ไม่ขึ้นกับราชสำนักปักกิ่ง  ผู้ชายเลิกไว้เปียแมนจู

การกบฎคราวนั้นยืดเยื้อสิบกว่าปี เป็นสงครามกลางเมืองขนาดใหญ่ผู้คนตายหลายสิบล้านคนทั้งจากการศึกและความอดหยาก  แต่ท้ายสุดถูกปราบลง ทัพเก่าหงซิ่วฉวนแตกกระจายเป็นหลายสาย หนีการปราบเข้ามาทางบริเวณสิบสองจุไท ที่เป็นบริเวณทางภาคเหนือของลาว เวียดนามและต่อจีนตอนใต้ในปัจจุบัน

กำลังที่แตกพ่าย ทั้งไร้วินัย ไร้อุดมการณ์  ตั้งตัวเป็นขุนศึก ออกปล้นเสบียง ปล้นเมือง จนเกิดความวุ่นวายไปทั่ว  ซึ่งทางไทย เรียกว่า "จีนฮ่อ"   จนต้องส่งกำลังไปปราบปรามในที่สุด


บน- คลิปนี้อาจารย์เพชรตะบอง ไพศูนย์ เล่าตำนานการอพยพ ที่หนีภัยจีนฮ่อผ่านลาวและเข้าเมืองเลย


อย่างไรก็ตามผลของสงคราม ทำให้มีไทดำกลุ่มหนึ่ง โยกย้ายหนีภัยสงครามมาจาก บริเวณเมืองแถน (ปันจุบันคือ เดียนเบียนฟู ทางตอนเหนือของประเทศเวียดนาม)   ลัดเลาะผ่านลาวจนมาอยู่ในดินแดนที่เป็นประเทศไทยปัจจุบัน

ที่บ้านนาป่าหนาด ตำบลเขาแก้ว อำเภอเชียงคาน ก็เป็นหนึ่งในชุมชนที่ได้รับผลสงครามในครั้งนั้น จนต้องอพยพมา  ที่เหตุการณ์ใหญ่จริงๆ เกิดขึ้นในจีน แต่ส่งผลมาไกลจนถึงแถวนี้


บน-คลิปนี้ถ่ายตอนไปเวียดนาม เจอคนไทดำได้พูดคุยแลกเปลี่ยนภาษากันบนรถเมล์ที่ไปเดียนเบียนฟู จะเห็นว่าภาษายังสื่อสารกันได้

ผมเคยแวะมาที่บ้านนาป่าหนาดเมื่อนานแล้ว จำไม่ได้ว่าปีไหน แต่คงหลังปี 2540  ที่มีเริ่มตั้งบ้านไทดำจำลอง มาไม่นานปีนัก คราวนี้ก็เป็นโอกาสดีที่ได้มาทริปกับทางสมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัย หรือTEATA  

พอมาเจอคราวนี้ต้องยอมรับว่าประทับใจมาก เพราะที่เห็นเมื่อสิบกว่าปีก่อนกับวันนี้ต่างกันเยอะ  ตอนนี้มีทั้งศูนย์วัฒนธรรม และมีอีกจุดคือพิพิธภัณฑ์บ้านวัฒนธรรมไทดำ  ที่ใครไปเที่ยวเชียงคานแล้วสนอกสนใจวัฒนธรรมก็น่าจะแวะไปชมดู 

ลองดูตัวอย่างได้ที่สองคลิปด้านล่างนี้ครับ  


บน-บริเวณศูนย์วัฒนธรรมไทดำ บ้านนาป่าหนาด  เดิมชื่อบ้านโคกโส้งดำ (ซ่งดำ หรือ ทรงดำ)  

บน-พิพิธภัณฑ์บ้านวัฒนธรรมไทดำ 

 สำหรับเส้นทางไปหมู่บ้านไทดำ นาป่าหนาด ตำบลเขาแก้วก็ เลี้ยวขวาก่อนถึงตัวอำเภอเชียงคานไปตามถนนชนบท (ลาดยางหมดแล้ว)  บ้านนาบอน-สงเปลือย  อีกราวสิบกว่ากิโลเมตร





อาจารย์เพชรตะบอง ไพศูนย์ ผู้นำชุมชนไทดำ

ตัวอย่างบ้านแบบดั้งเดิมของชาวไทดำ 


ตัวอักษรไทดำ


ลักษณะการแต่งกายไทดำ แต่เดิมตามประเพณี 


บริเวณศูนย์วัฒนธรรมไทดำ 


วิวเขาแก้ว และท้องทุ่งนา 

บ้านไทดำ


*ใครสนใจทริปท่องเที่ยวธรรมชาติป่าเขา วัฒนธรรม และเส้นทางท้าทาย ติดต่อได้ที่ สมาคมไทยท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์และผจญภัย (TEATA )   ครับ
จอง-ค้นหาที่พัก Agoda 

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ cx]

 ใครที่คิดว่าเรื่องราว ข้อมูลการเดินทางที่เขียนที่นี่โอเค น่าสนใจ ฝาก share บอกต่อเพื่อนๆด้วยครับ ผมขออนุญาตไม่ตอบคำถามนะครับ เพราะเดินทางบ่อย คงมาตอบได้ไม่ทันใจ
 © สงวนลิขสิทธิ์ มารพิณ

วันศุกร์, สิงหาคม 01, 2557

ลายปูนปั้นวัดบุญยืน เวียงสา น่าน

ลายนาค
โดย มารพิณ
ดูคลิปการเดินทาง  www.youtube.com/user/feelthai

ที่วัดบุญยืน พระอารามหลวง  ที่ ตำบลกลางเวียง อำเภอเวียงสา  น่าน มีงานศิลปะที่น่าสนใจมากครับ เป็นสไตล์บ้านๆ  งานช่างพื้นเมืองครับ แต่น่ารักและสวยแบบมีอารมณ์ความรู้สึก มากกว่างานช่างกรุงเทพฯ ที่บางทีแบบว่ารายละเอียดเยอะ วิจิตรบรรจงสุดยอดแต่ขาดความรู้สึก

แต่งานปูนปั้น ( Stucco art) ที่วัดบุญยืน ที่เวียงสานี่ ผมเห็นก็น่ารักในทุกมุมมอง เป็นความประทับใจที่ไปเยือนถึงเมืองน่านในงานตักบาตรเทียนพรรษาเมื่อเดือนที่ผ่านมา

ลองมาชมดูกันครับ เก็บภาพบางส่วนมาฝากกันแปะไว้หน้าบล็อก เผื่อหลายคนที่ไม่ได้มีโอกาสไปถึงถิ่นแบบนี้
โบสถ์

ปูนปั้นหนุมาณหาวเป็นดาวเป็นเดือน  น่ารักดีครับ  

ลายที่ประตูโบสถ์ น่าจะเป็นช้างเอราวัณ ที่เป็นช้างทรงของพระอินทร์  

อีกลวดลายที่ประตูโบสถ์ 

ตรงนี้น่าจะเป็นพระแม่ธรณีบีบมวยผม เป็นภาพน่ารักในแบบปูนปั้นร

ไม่แน่ใจว่า นางฟ้า หรือกินรีกันแน่


หนุมาณในอีกเวอร์ชั่นนึง 

เจ้าลิงหนุมาณอีก

รูปปั้นที่หัวบันได 

หมาประจำวัด

องค์พระ

วิวในโบสถ์ โถงพระอุโบสถ

ลายเสา  

อีกมุม



ลายเสาประดับ 















จอง-ค้นหาที่พัก Agoda 

+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++ cx]

 ใครที่คิดว่าเรื่องราว ข้อมูลการเดินทางที่เขียนที่นี่โอเค น่าสนใจ ฝาก share บอกต่อเพื่อนๆด้วยครับ ผมขออนุญาตไม่ตอบคำถามนะครับ เพราะเดินทางบ่อย คงมาตอบได้ไม่ทันใจ
 © สงวนลิขสิทธิ์ มารพิณ